خانه / مهندسی عمران / روش صحیح تولید و اجرای آسفالت گرم درراهسازی

روش صحیح تولید و اجرای آسفالت گرم درراهسازی

چكيده

آسفالت گرم، مخلوطی است از مصالح سنگی شکسته و دارای دانه بندی معین و فیلر که در کارخانه آسفالت حرارت داده شده و با قیر گرم در درجه حرار تهای معین، مخلوط و به همان صورت گرم برای مصرف در راه، حمل، پخش و کوبیده میشود. دوام زیاد، تولید یکنواخت، کنترل درجه حرارت و رطوبت مصالح و آماده شدن سریع برای عبور ترافیک، از مزایای آسفالت گرم می باشد.

اما برای رسیدن به این نتایج مطلوب لازم است هنگام تولید و پخش آسفالت گرم به نکات اجرایی توجه ویژه گردد زیرا درصورت عدم رعایت نکات اجرایی آسفالت اجرا شده فاقد کیفیت لازم خواهد بود و استفاده از آن مشکلات بسیاری برای رانندگان درهنگام رانندگی ایجاد میکند.در این مقاله سعی شده است تا مهمترین نکات فنی و اجرایی که باید درهنگام تولید و پخش آسفالت گرم توسط پیمانکاران و دستگاه نظارت به آنها توجه شود بیان گردد تا در نهایت شاهد ساخت یک راه با کیفیت مناسب باشیم.

واژه‌هاي كليدي: تولید، حمل ،پخش ،دمای آسفالت گرم

1- مقدمه

راههای ارتباطی بین شهرهای مختلف در همه کشورهای جهان نقش مهمی در حمل و نقل وتوسعه اقتصادی آن کشور دارند.لذا کشورهای مختلف همواره بخش قابل توجهی از منابع مالی خود را به احداث راههای جدید ارتباطی بین شهرهای مختلف اختصاص میدهند.اهمیت این موضوع وظیفه مهندسین و دست اندرکاران پروژه های راهسازی اعم از پیمانکاران و مهندسان مشاور را سنگین تر میکند.آنها باید بکوشند تا مشخصات فنی و اجرایی در هنگام ساخت راهها رعایت گردد و در نتیجه عمر بهره برداری از راه احداثی افزایش و هزینه های تعمیر و نگهداری آن کاهش یابد. متاسفانه گاهی مشاهده میشود که عدم رعایت ضوابط مربوط به تولید، حمل و پخش و تراکم آسفالت موجب پایین آمدن کیفیت آسفالت اجرایی و نیز هدر رفت منابع مالی یک کشور میشود در نتیجه مشکلاتی در زمان بهره برداری برای بهره برداران بوجود می آید .در این مقاله مهمترین نکات فنی و اجرایی مرتبط با آسفالت گرم گردآوری گردیده است که امیدواریم مورد استفاده مهندسین و دست اندرکاران پرژه های راهسازی قرار گیرد.

2- درجه حرارت آسفالت گرم

مخلوطهای آسفالت گرم که بلافاصله بعد از تخلیه از کارخانه آسفالت به داخل کامیون نمونه گیری می شوند باید با خصوصیات زیر منطبق باشند:

 

دانه بندیهای متراکم و پیوسته با قیرهای خالصدرجه سانتیگراد 163-120

 دانه بندیهای باز با قیرهای خالصدرجه سانتیگراد 127-105

دانه بندیهای باز و پبوسته با قیرهای امولسیونیدرجه سانتیگراد 127-105

–     آسفالت ماستیک درشتدانهدرجه سانتیگراد 175-150

 

 

3-آماده کردن بسترراه

قبل از حمل و پخش مخلوط آسفالتی، سطح راه باید در طول کافی از هز نظر آماده و مهیا شود. اگر عملیات آسفالتی روی قشرهای تقویت شده سنگی، زیراساس، اساس شکسته و یا رویه آسفالتی اجرا می شود، باید قبلاً هرگونه ناهمواری و پستی و بلندی این سطوح برابر نقش ههای اجرایی و به نحوی که مورد تأیید دستگاه نظارت باشد مرمت گردد و سپس اندود نفوذی و یا سطحی مطابق ضوابط مربوطانجام شود. چنانچه عملیات روی پوششهای آسفالتی و یا بتنی اجرا م یشود، اصلاح کلیه آسیب دیدگیها شامل مرمت ترکهای طولی و عرضی ، تعمیر موضعی قشرهای زیرسازی و در صورت لزوم، تسطیح نشستها، اصلاح پروفیلها، پخش      مصالح سنگی داغ روی سطوح قیر زده، تثبیت و یا مرمت آسفالت موجدار و فتیله شده، تعمیر و اصلاح پوشش بتنی و هر نوع کارهای تکمیلی دیگر باید قبل از اجرای قشرهای جدید آسفالتی انجام گیرد.

4-حمل مخلوط آسفالتی

جدار و سطوح داخلی کامیونهایی که مخلوط آسفالتی را به محل مصرف حمل حمل میکنند باید همواره تمیز بوده و عاری از گرد و غبار، گل و لای و هرگونه مواد خارجی دیگر باشد. در صورت لزوم باید سطحی را که با مخلوط آسفالتی در تماس می باشند، روزانه با آب و صابون یا آب آهک کاملاً تمیز نمود. شستشو با هرگونه روغن یا گازوییل ممنوع میباشد. تعداد کامیونها باید متناسب با ظرفیت تولید کارخانه آسفالت و ظرفیت پخش فینیشر باشد تا وقفه ای در هیچ یک از این دو واحد ایجاد نشود. برای فواصل حمل دور یا هر شرایط دیگری که افت حرارت مخلوط آسفالتی بیش از 10 درجه سانتیگراد پیش بینی شود یا در هوایی که درجه حرارت محیط10 درجه سانتیگراد باشد، باید سطح آسفالت کامیونها در حین حمل با چادر برزنتی کاملاً پوشیده شود تا سطح آسفالت سرد نشده و خاصیت و یکنواختی خود را از دست ندهد. به هر حال حداکثر مدت حمل آسفالت 45 دقیقه و حداکثر فاصله حمل با کامیون 70 کیلومتر است که به هر حال باید توسط دستگاه نظارت با توجه به شرایط اجرای کار، تعیین شود.

5- پخش مخلوطهای آسفالتی

پس از آماده کردن سطح راه که مخلوط آسفالتی باید روی آن پخش شود عملیات پخش باید با توجه

به شرایط زیر صورت گیرد:

5-1-محدودیتهای پخش

پخش مخلوط آسفالتی هنگامی مجاز خواهد بود که شرایط جوی، درجه حرارت محیط و آمادگی سطح راه از هر نظر برای عملیات مناسب باشد. در مواقع بارندگی یا روی سطوح یخ زده و مرطوب و دمای محیط کمتر از 10 درجه سانتیگراد، باید از پخش آسفالت خودداری شود. به طور کلی پیمانکار بایداجرای عملیات آسفالتی را به نحوی برنامه ریزی کند که این عملیات در فصول مناسب سال به عمل آمده و به فصل سرما منتقل نشود. پخش آسفالت رویه یا هر قشر نهایی دیگر باید منحصراً در شرایط و فصول مناسب سال که درجه حرارت سطح راه از 25 درجه سانتیگراد کمتر نباشد، اجرا گردد.

5-2-پخش با گریدر

پخش مخلوطهای آسفالتی برای تسطیح یا اصلاح پروفیلهای طولی و عرضی سطح راه موجود یا ترمیم و بازسازی شیب عرضی در قوسها را با موافقت دستگاه نظارت می توان با گریدر انجام داد. برای آن که در پایان عملیات پخش توسط گریدر، سطوح آسفالتی کاملاً هموار و یکنواخت و با سیستمهای طولی و عرضی قابل قبول باشد، باید نکات اجرایی زیر را دقیقاً رعایت نمود:

الف: سطح راه موجود را در طولی که باید تسطیح شود قبلاً میخکوبی و ریسمان کشی کرد به نحوی که کلیه نقاط فرود و فراز سطح در فواصل معین و کافی مشخص شوند. میخکوبی باید در امتداد محور و در کنار راه انجام شود.

 

ب: با توجه به رقوم بدست آمده از میخکوبی، مقدار تقریبی مخلوط آسفالتی جهت تسطیح را در فواصل معین محاسبه و در سطح راه ریسه می نمایند. سپس گریدر کار پخش و سطح را بدون مانور اضافی و حداقل جابه جا کردن مخلوط آسفالتی از محلی به محل دیگر شروع می کند.

پ: بعد از پخش مخلوط آسفالتی بر اساس رقوم میخکوبی شده، بلافاصله باید قشر سطحی را با غلتک لاستیکی متراکم نمود. غلت کزنی باید آن قدر ادامه یابد تا آرایش نهایی سطح قابل قبول بوده و تراکم نسبی مشخصه حاصل شود. معمولاً پخش مخلوط آسفالتی با گریدر سطحی با بافت درشت و ناهمگن ایجاد می کند که به عنوان قشر تسطیحی و یا ترمیمی جهت اصلاح پروفیل طولی و یا عرضی راه قابل قبول بوده و مضافاً آنکه این بافت پیوستگی بیشتری بین قشر اصلاح شده و قشر بعدی به وجود آورده و احتمال لغزش بین دو لایه بر روی یکدیگر را به حداقل می رساند.

 

 

5-3- پخش با فینیشر

مخلوط آسفالتی را باید با دستگاه خودکار و مکانیکی (فینیشر) پخش نمود. نوع و خصوصیات فنی فینیشر باید قبل از پخش به تصویب دستگاه نظارت برسد. فینیشر باید بتواند مخلوط آسفالتی را به طور یکنواخت در عرض و ضخامت و شیب مندرج در نقشه جات اجرایی پخش نماید. در موارد خاص و برای تنظیم دقیق رقوم سطح آسفالت بدون اجرای قشرهای تسطیحی، دستگاه نظارت م یتواند از پیمانکار بخواهد که از فینیشر تمام اتوماتیک استفاده نموده و یا فینیشر خود را به این نوع وسایل مجهز سازد. در این صورت خصوصیات فینیشر جدید باید قبل از شروع کار به تصویب دستگاه نظارت برسد. فینیشر باید مجهز به کوبند ههای ارتعاشی باشد و نیز بتواند آسفالت را در قشرهای به ضخامتهای مختلف و در عرضی که کارخانه سازنده تعیین کرده است پخش کند. تغییرات عرضی دستگاه باید با ضمایمی صورت گیرد که قادر باشد حداقل تا15 سانتیمتر به عرض آن افزوده یا کم کند. در صورتی که مخلوط آسفالتی در بیش از یک قشر پخش شود، اتصالهای طولی و عرضی هر قشر باید با حدود 15 سانتیمتر از اتصالهای نظیر قشر زیرین فاصله داشته باشد. چنانچه عرض آسفالت زیاد بوده و پخش آن در یک خط عبور ممکن نباشد، باید آن را در چند خط پخش و اجرا نمود. در این صورت تعداد خطوط و ترتیب اجرای آن با نظر و تصویب دستگاه نظارت تعیین خواهد شد. در اینگونه موارد باید حتی المقدور سعی شود عملیات پخش خطوط مجاور همزمان اجرا گردد تا دو خط کاملاً به یکدیگر چسبیده و ترک طولی در آن ایجاد نشود. چنانچه اجرای این روش مقدور نباشد، باید لااقل ترتیبی داد که فاصله زمانی بین پخش دو خط مجاور حتی المقدور کوتاه بوده به نحوی که در پایان کار روزانه به یکدیگر متصل شده و در حد یکدیگر قرار گیرند. محل اتصالات عرضی که در محل قطع پخش ایجاد می شود نیز باید مستقیم بوده و بطور قائم بریده شود. برای این منظور ممکن است جلوی فینیشر در محل قطع پخش آسفالت تخته چوبی که ضخامت آن معادل ضخامت آسفالت کوبیده باشد قرار داد و نیز برای سهولت کندن آسفالت اضافی مجاور، در سطح زیر آسفالت این قسمت کاغذ مخصوص پهن نمود. باید دقتهای لازم به عمل آید تا آسفالت در محلهای اتصال عرضی کاملاً همسطح و یکنواخت بوده و بعد از کوبیده شدن ناهمواری ایجاد ننماید. همواره باید تعدادی کارگر مجرب، بعد از پخش آسفالت با فینیشر آماده باشند که شیارها، ناهمواریها و نقایص احتمالی موضعی سطح آسفالت و همچنین اعوجاجهای طرفین کنار آسفالت را با تخت هماله و وسایل مناسب دیگر برطرف سازند. نزدیک شدن و تماس کامیونهای حامل آسفالت با فینیشر باید به آرامی صورت گیرد تا ضربه تولید نشده و در سطح آسفالت موج و ناهمواری ایجاد نشود. پخش آسفالت با وسایل دستی و تخته ماله فقط در سطوح محدودی از سطح راه که کارکرد فینیشر میسر نباشد قابل قبول بوده و در این مورد نیز پیمانکار باید کلیه مراقبتهای لازم را جهت پخش سریع و یکنواخت با سطحی همگن و پیوسته معمول دارد. ضخامت آسفالت پخش شده توسط فینیشر با توجه به وضع دان هبندی و میزان کوبیدگی محاسبه1 برابر ضخامت آسفالت کوبیده شده م یباشد. این / 1 تا 25 / می شود. این ضخامت معمولاً بین 20 ضخامت بطور مرتب و بلافاصله پشت دستگاه فینیشر به وسیله میله آهنی مخصوص توسط تکنسین های

ناظر محل پخش، باید انداز هگیری و در فرم های مخصوص ثبت شود و چنانچه با احتساب کم شدن آن بعد از کوبیده شدن، با ضخامت نقشه های اجرایی اختلاف داشته باشد، باید تیغه فینیشر تنظیم گردد. ضخامت آسفالت کوبیده شده نیز اندازه گیری و با مشخصات، تطبیق داده می شود. ضخامت متوسط آسفالت پخش شده باید با مقدار آسفالت مصرفی در هر روز نیز کنترل شود. ضخامت هر لایه کوبیده2 برابر حداکثر اندازه سنگدانه میباشد و بیش از آن، با توجه به شرایط اجرایی و نوع – شده آسفالت 3 غلتکها و توسط دستگاه نظارت تعیین میشود.

6-تولیدآسفالت

یازرسان کارخانه آسفالت باید آشنایی کافی با تجهیزات تولید آسفالت  و نحوه کار آنها را داشته باشسند وقبل از شروع تولید روزانه آسفالت موارد زیر باید چک گردد:

6-1 اطمینان حال شود که مصالح سنگی طبق سایزهای مشخص شده در طرح اختلاط و به صورت جدا از هم دپو شده اند.

6-2 اطمینان حال شود که مصالح ریز مورد استفاده (فیلر) خشک هستند و به صورت مجزا دپو شده اند.

6-3اطمینان حاصل شود که تجهیزات مربوط به توزین مصالح فاقد اشکال است و طبق مشخصات طرح اختلاط تنظیم شده است.

6-4اطمینان حاصل شود که طرح اختلاط مورد استفاده پیمانکار با طرح اختلاط پروژه یکی است و تغییری در آن ایجاد نشده است.

هنگام تولید آسفالت مواردزیر باید انجام شود:

6-5 انجام آزمایشات کنترل کیفی زیر به تعداد و تناوب مشخص شده در مشخصات عمومی و خصوصی پروژه باید روی مصالح سنگی مورد استفاده انجام گردد:

6-5-1 دانه بندی مالح سنگی

6-5-2 ارزش ماسه ای مصالح

6-5-3درصد رطوبت مصالح

6-5-4سایش لس آنجلس

6-5-5درصد مصالح شکسته

6-5-6 پولکی و سوزنی بودن مصالح

6-6 آزمایشات زیر باید روی نمومه های اخذ شده از آسفالت گرم تولیدی اجام شود:

6-6-1درصد قیر

6-6-2 دانه بندی

6-6-3دوام

6-6-4فضای خالی پرشده با قیر

6-7 اطمینان حاصل شود که فینیشر آسفالت را طبق ضخامت مشخص شده در مشخصات فنی پروژه پخش میکند .

6-8 اطمینان حاصل شود که عملیات تراکم آسفالت توسط غلطک های مناسب و مورد تایید دستگاه نظارت و طبق الگو و ترتیب تعیین شده انجام میگردد.

6-9 اطمینان حاصل شود که دمای آسفالت و مصالح تشکیل دهنده آن در هنگام تولید و حمل و پخش در محدوده مشخص شده در مشخصات فنی قرار دارد.

 

7- نتيجه‌گيري

از آنچه که بیان شد به این نتیجه میرسیم که جهت رسیدن به نتیجه مطلوب و تولید و اجرای با کیفیت آسفالت گرم ،لازم است کلیه دست اندرکاران و عواملی که در تولید ،حمل ،پخش،و تراکم آسفالت گرم نقش دارند اعم از مهندسان کنترل کیفی پیمانکار،مهندسان ناظر،کارشناسان و تکنسین های آزمایشگاه،اپراتورهای کارخانه آسفالت وسایر عوامل دارای تخصص و تجربه کافی در زمینه کاری خود بوده و نسبت به شرح وظایف خود توجیه شده باشند.

 

                                                                                                                                        

مجید نجفی

 

 

درباره ی مجید نجفی

2 دیدگاه

  1. شادی عباس زاده

    سلام، ممنون از مطلب خوبتون
    میخواستم بپرسم میشه در رابطه با زیرسازی راه مطلب بگذارید

    • سلام
      بله حتما
      هر هفته حداقل یک مطلب در مورد راهسازی منتشرخواهد شد که میتونین استفاده کنین.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *